Bireysel psikoterapi, kişinin bir terapistle birebir çalıştığı görüşme sürecidir. Bu sayfa sürecin bu odada nasıl kurulduğunu anlatıyor: ilk görüşmede ne oluyor, seanslar neye ayrılıyor, aralarda ne yürüyor.
Nereden başlanıyor
İlk iki görüşmenin işi belli ve sırası önceden söyleniyor.
- İlk görüşme. Kişinin neden geldiği ve ne istediği dinleniyor. Ardından çalışmanın çerçevesi baştan anlatılıyor — alarm sistemi, olumsuz inanç ve ikisinin bugünkü belirtilerle bağı. Seans, bir sonraki görüşmenin hayat hikâyesine ayrılacağının söylenmesiyle kapanıyor.
- Hayat hikâyesi. Ayrıntılı bir öykü alınıyor. Bu görüşmelerin sırasında ya da hemen sonrasında olumsuz inanç belirleniyor ve ilk seansta kurulan çerçeveye geri bağlanıyor.
İlk görüşmenin bir işi daha var: sürecin bu kişiyle ve bu yöntemle yürüyüp yürümeyeceğini birlikte değerlendirmek. Her başvuru bir terapi sürecine dönüşmüyor; bazı tablolarda önce bir psikiyatrik değerlendirme ya da başka bir uzmanlığa yönlendirme gerekiyor.
Bundan sonrası belirlenen inanca göre şekilleniyor. Her yeni aşama başlamadan önce duyuruluyor; danışan hangi noktada olduğunu ve sıradaki adımın ne olacağını biliyor.
Çalışmanın omurgası
Buradaki çalışmanın ortak dili bir alarm sistemi çerçevesi. Geçmişte yaşanan bir olay kişide bir olumsuz inanç bırakıyor — "yetersizim", "suçluyum" gibi. O inanç her devreye girdiğinde kişi kendini tehlikede hissetmeye başlıyor ve alarm çalıyor. Alarm çaldığında beden iki yönden birine gidiyor: savaş-kaç ya da don.
Bu çerçevenin bir sonucu var: kaygı ve çökkünlük aynı alarmın iki ayrı yönü olarak ele alınıyor. Hem kaygılı hem çökkün bir tablo böylece kendi içinde tutarlı hâle geliyor. Zincirin ayrıntısı ayrı bir yazıda: EMDR terapisi nedir.
İki hat yan yana yürüyor
Süreç tek bir yöntemle yürümüyor ve yöntemler sıraya da dizilmiyor.
- EMDR terapisi alarmı bu hâle getiren anılarla çalışıyor. Geçmiş taraf.
- Bilişsel davranışçı terapi alarmın bugün nasıl susturulacağıyla. Günlük hayat tarafı.
İkisi çoğu zaman aynı seansın içinde yan yana yürüyor. Hangi tarafın ne kadar yer kaplayacağı sabit değil; sürecin nerede olduğuna göre kayıyor.
Bir seansın içi
Seans 50 dakika. Tipik bir seansın 20-25 dakikası haftanın gözden geçirilmesine ayrılıyor: neyin tetiklendiği, olumsuz inancın nerede devreye girdiği, verilen ödevin nasıl gittiği. Kalan bölüm anı çalışmasına kalıyor.
Bu bölünme her hafta aynı kalmıyor; bazı seanslar bütünüyle tek bir tarafa ayrılıyor.
Önceden verilebilecek bir toplam seans sayısı yok. Süreyi belirleyen şeyler çalışılan anı sayısı, alarmın ne kadar kolay tetiklendiği ve sürecin nerede tıkandığı.
Seans aralarında
Ödevler davranışçı ve kademeli. En zor durumdan başlanmıyor: küçük ve somut bir adımla başlanıyor, zorluk adım adım artıyor.
Yanında stabilizasyon çalışmaları yürüyor ve bunların yönü alarmın hangi tarafa gittiğine göre değişiyor. Savaş-kaç tarafında — kalbin hızlanması, terleme, panik hissi — yavaşlatıcı çalışmalar öne çıkıyor. Don tarafında beden zaten yavaşlamış durumda; orada yön ters çevriliyor ve hareket öne alınıyor.
Tanı konmadan çalışılıyor
Süreç bir tanı etiketinin konmasını beklemiyor. Kişinin getirdiği belirti ve o belirtinin altındaki inanç üzerinden ilerleniyor. Bir psikiyatrik değerlendirme gerektiğinde bu ayrıca konuşuluyor.
Aynı yaklaşımın bir uzantısı travma tanımında da görülüyor: bir olayın travma sayılması için büyüklüğü değil, kişinin o anda ne hissettiği ölçüt alınıyor.
Kimlerle çalışılıyor
Bireysel görüşmeler yetişkinlerle ve ergenlerle yürütülüyor. Ergenle çalışmada süreç aynı çerçeveyle ilerliyor; buna ek olarak aileyle ayrıca görüşme yapılıyor.
Hangi konularla geliniyor
- Kaygı bozuklukları ve panik atak
- Depresif belirtiler ve çökkünlük
- Travma sonrası stres
- Fobiler
- Yas ve kayıp
- Öz değer ve yetersizlik hissi
- Mükemmeliyetçilik
- İlişki zorlukları
Görüşme biçimi
Yüz yüze görüşmeler Çekmeköy Taşdelen'deki ofiste yapılıyor. Online görüşme de mümkün.